DE VERLOREN PENNING.

En zo kom je een oud krantenartikel tegen uit het “Eindhovensch Dagblad van 4 Januari 1917”.  Naar het lijkt een wekelijks terugkerend verhaal waarbij een bode van de krant op verschillende locaties een penning verstopt en hierbij de lezers uitnodigt op zoek te gaan naar de “verloren” gewaande penning. Goed voor maar liefst tien gulden! Of de penning ooit is gevonden heb ik niet kunnen achterhalen, maar het pseudoniem “Phantasos” en zijn reislustige vriend “Hermes” doet vermoeden dat er vele lezers tevergeefs hebben gezocht….

Zo ook dit verhaal over Veghel, mogelijk nu met toevoeging van enkele foto’s bij de beschreven droombeelden, gaat er nog iemand op zoek naar de waarschijnlijk nog steeds verloren gewaande penning ;).

DE VERLOREN PENNING“, Droombeelden door Phantasos, artikel uit het “Eindhovensch Dagblad (4 Januari 1917)”:

Als de wind zoo vlug ging het nu over akkers, weiden en bosschen, over huizen en torens, dat ik niets zag van alles, wat zich onder ons uitstrekte. Niet lang echter duurde die razende vaart, want na enkele minuten reeds kregen we een slanken toren in ’t gezicht, ons luchtschip begon langzaam en statig te zweven en Hermes kondigde aan, dat we in de nabijheid van Veghel waren.

Beneden ons zagen we de stoomtram zich voortspoeden met kronkelende bewegingen. Verschilende groepjes huzaren reden over de modderige wegen in vluggen draf voort, zoodat het slijk (op foto: geen slijk, maar water ;) hun om de ooren spatte.

 

Huzaren te Veghel 1917
Huzaren te Veghel 1917

Nu en dan eene boerenwoning, dennenbosschen en jonge aanplanting, tal van omgehakte jonge wilgen, akkers met welig wintergraan, dat alles had ik in enkele seconden opgemerkt. Wij beklagen ons in de stad ooit over de wegen, zei ik tot Hermes, maar op een dorp is het toch nog heel iets anders. Ja, kreeg ik ten antwoord, de binnenwegen zijn hier ellendig slecht, doch als ge straks in het dorp komt zult ge zien, dat het nog al meevalt.

We vlogen juist over de gasfabriek en een molen en waren nu weldra boven den harden weg.

Gasfabriek

Behalve dat ik u thans het dorp Veghel eens ga toonen, zal ik tevens laten zien, waar de bode van het Dagblad den Penning gaat verbergen. Zie, daar komt hij juist uit het Tramstation.

Molen Sluistraat

De man volgde een oogenblik de tramlijn, sloeg dan rechtsaf de Hoogstraat in en bleef stilstaan voor den mooien winkel van de firma J. Winters.Winters 1

Het regende dat het goot (op foto geen regen, maar zon 😉 ), doch onze man stoorde zich nergens aan. Nu kon hij juist ongehinderd zijn werk verrichten. Geen levende wezen vertoonde zich in dat hondenweer op straat (op de foto: een drukte van jewelste op straat). Na even rondgekeken te hebben haalde hij snel iets uit den zak en stak het onder het winkelraam in den grond.

winters2

 

Advertenties

Mag ik voor het te laat is één koffie meneer?

Oude krantenkoppen als “Te slopen café kent rijke geschiedenis” (BD, 2011), “Het oude stationskoffiehuis is helemaal verkrot” (Kliknieuws Juni 2017), “Het staat op instorten” (Stadskrant, 2008) en een artikel in de Stadskrant van 2011 heeft als kop: “Café Spoorlaan maakt plaats voor huizen“. Deze krantenkoppen uit het verleden voorspellen weinig goeds. In een van de artikelen wordt gemeld dat gemeente in overleg gaat met de eigenaren.

1936

Oorspronkelijk was het pand in gebruik als Hotel en Stationskoffiehuis H.B. van der Leeden (Henricus Baldewinus van der Leeden was  gehuwd met Hendrika van Asperen), dit in de nabijheid van het oude Stationsgebouw dat in de jaren ’60 per abuis* is gesloopt. Later zijn naar zeggen van diverse reacties Ties (Martinus) en Mien Duijts de uitbaters geweest. Dit blijkt ook uit een record van het Handelsregister op het BHIC, het jaar van inschrijving 1944 met handelsnaam M. Duijts, die vervolgens is uitgetreden als eigenaar in 1948 wegens overdracht der zaak aan F. Duijts (of dit ook het café betrof is onduidelijk). Hierna heeft de familie Danklof het café overgenomen (hoe lang blijkt niet uit de archieven van BHIC). Onder de wat oudere “jongeren” is het café misschien wel het meest bekend onder de naam “Don-Pedro Bar” van Peter van Os (van 1976 tot 1994). Maar mogelijk hebben er nog meer eigenaren in gezeten. Op een foto van Veghel in Beeld is een inmiddels verdwenen reclame uithangbord van Dommelsch bier te zien met daaronder de naam “Kolenkit“. Inderdaad een café met een rijke geschiedenis, maar over deze geschiedenis en jaartallen is maar heel weinig te vinden in openbare archieven. Op het BHIC is er wel een record terug te vinden onder de naam ” Hotel van der Leeden, Stationskoffiehuis” in het Handelsregister met vestigingsdatum 1896, datum inschrijving 1923 en datum opheffing 1945. Maar dan staat er Hoofdstraat als adres vermeld. Op z’n minst verwarrend. Ja, er zat in de Hoofdstraat ook een hotel van der Leeden, echter was dit ook een Stationskoffiehuis? Nee, hier was Johannes van der Leeden (vader) logementhouder en herbergier en lijken deze data te kloppen.

Op de twee oude foto’s is te zien dat er zowel aan de voorzijde en links van het pand veranda’s hebben gezeten, met prominent aanwezig de reclame borden van de Bredase Bierbrouwerij de “De Drie Hoefijzers”. Achter het café is het dak en een deel van het toenmalige woonhuis van Ties Duijts te zien, dit pand is waarschijnlijk in de jaren ’70 gesloopt bij de bouw van het bedrijfspand van Coppelmans Keukens.

koffiehuis new333_FotddoSketcher

Anno 2019 staat het pand staat er nog steeds, getuige onderstaande foto’s van afgelopen maand. Vervallen inderdaad, dit in schril contrast met de mooie historische panden aan de overzijde van de Spoorlaan. Iets verder staat een prachtig treinstel van museum SIEMei te pronken, “wachtend” voor de historische spoorwegovergang bij het witte wachtposthuisje. Tegenover het voormailge café staat een beetje verloren het Stationsbord dat doet herinneren aan het oude Stationsgebouw. Okay het café ziet er niet uit in de staat waarin het nu verkeerd. Maar dan vraag je je toch af waarom, en dit in tegenstelling tot wat er in de oudere krantenkoppen wordt gesuggereerd, er niet is of wordt overwogen om dit historische pand in oude luister te herstellen in plaats van het te slopen. Het zou een mooie aanvulling zijn bij de al aanwezige historische bezienswaardigheden aan de Parallelweg-Zuid…. Laat de koffie u smaken ;)!

Reacties, correcties en/of aanvullingen van harte welkom, Emiel Verwijst.

* Aldus de site het Duits-lijntje: “Het was niet de bedoeling het hele gebouw te slopen, echter alleen de wachtkamers aan beide zijden”.

Veghel, huisje “Het Zeelstje” op de Tillaar

gelegen in de Aa-beemden aan de Tillaar. Laatste bewoners Piet Hurkens en Bertha Waals 22ww. copy copy_FotoSdddketcher

“Het Zeelstje”, de naam van het karakteristieke Meierijse huisje, dat bij de bouw van de Veghelse woonwijk ’t Zuid in 1965 gesloopt werd. Op BHIC valt te lezen dat dit stukje Veghel de ‘Tillaar’ heette, gelegen in de Aa-beemden en dat de laatste bewoners  Piet (Petrus) Hurkens en Bertha Waals waren (echtpaar). Op oudzijtaart.nl is een kaart terug te vinden over de indeling van de zogenaamde tiendklampen (een groep bij elkaar gelegen percelen). De Veghelse familienaam “Van den Tillaart” vindt mogelijk zijn oorspong aan dit stukje grond.

Als je de archieven van het BHIC er op na slaat, voorzover te ontcijferen voor een leek (met name notariële akten) kom je inderdaad de familie naam Waals tegen (1935, Hendricus Waals, wonend te Veghel op het Zeelstje; Wilhelmus Waals en Lamberta Maria Waals ook wonend aldaar (kinderen). In diverse akten wordt gesproken over het Zeelstje, maar ook over Zilstje, de Groote Zeelst, het Klein Zeeltstje en hooiland aan het Zeelstje. Ook de naam Coppens is in relatie tot het Zeelstje terug te vinden in een akte. Antonius Coppens en Adrianus Coppens, beiden bakker en winkelier te Veghel en Johannes Bernardus Duffhuis, molenaar gehuwd met Elisabeth Coppens delen het nagelaten goed (1876) van hun ouders Peter Coppens en Elisabeth van Erp. Verder komt de naam van den Tillaert (tillaart) terug in een erfdeling (1813) waar onder andere  bouwland op Rutselt genaamd het Zilstje wordt vernoemd. Bij deze Franstalige akte die ik op het BHIC tegen kwam dacht ik: “Voor wie wil, mag er verder induiken” ;)! En als je dan toch nog even verder zoekt op wellicht verbasteringen van het Zeelstje (het huisje en/of stuk land) zoals “het silstken” (1655), “het zilske” (1733), “het zilstje” (1841), “het silstje” (1847)” dan begint het helemaal te duizelen. Kortom, een huisje op een stukje Veghel met een behoorlijke geschiedenis, die mogelijk terug gaat tot 1655!

Bovenstaande afbeelding is een “vrije” bewerking van een oude zwart/wit foto die terug te vinden is op BHIC. Je kunt je bijna niet voorstellen dat dit nostalgische boederijtje op de plaats stond tussen de huidige flats en de Dr Schaepmanlaan in Veghel Zuid.

Reacties uiteraard welkom, E. Verwijst.

@ 11 Februari 2019:

Een oude kadasterkaart van het BHIC van 1832 geeft meer duidelijkheid over het gebied “Zeelstje” (licht groen gearceerd), maar ook over de exacte locatie van het perceel ” ’t Zeelstje ” (donkergroen gearceerd).

Kadasterkaart Veghel 1832 small2

 

En als je dan de loop van de rivier de Aa destijds (1832) probeert te plotten op een huidige kaart dan lijkt het er op dat de Van Limburg Stirumstraat (groene lijn) dwars door het toenmalige perceel van ’t Zeelstje liep. Direct boven het perceel liep de Dr. Schaepmanlaan (rode lijn), er onder de Van Hogendorplaan (paarse lijn) en rechts de Trompstraat (blauwe lijn).

 

 

 

Veghel, en het lied “Parel van de Meierij”.

We schrijven Veghel, eind jaren ’40.

Result23 copy copy2 copy cop small ffy
Inmiddels n.a.v. reacties aantal namen bekend: derde van links Mia Schellen, daarnaast Adrie van de Sande, daarnaast Riek Franssen, daarnaast Mia Hexspoor en daarnaast Jo van Liempd.

Een foto van Johan van Eerd van een opvoering van een gezelschap “Veghel Vooruit Revue”. Op het bord rechtsonder valt te lezen dat het gaat om een voorstelling met de naam “HOE HÈ’K’T NOU”. Deze foto komt uit een serie van meerdere foto’s van deze revue en zullen later in een andere blog worden gepubliceerd. De dames poseren netjes op het podium en hebben naar het lijkt het lied “Veghel parel van de Meierij” ten gehore gebracht. Het  lied is oorspronkelijk geschreven door Frans van Dorst en werd (naar verluidt) voor het eerst in 1949 opgevoerd in de Veghelse revue “Wie ha dè gedaacht”. Het refrein van het lied hangt prominent achter de dames, ongetwijfeld met als doel om het publiek uit volle borst mee te laten zingen.

“Veghel parel van de Meierij!”
Veghel, mijn Veghel!
“Mijn harteklop, mijn hartebloed, zijt gij!”
Veghel, mijn Veghel!
Schitter dan steeds boven alles uit
Wij zingen dan ook nog eens zo luid:
“Veghel parel van de Meierij!”
Veghel, mijn Veghel!

Het zou leuk als iemand een of meerdere van deze dames herkent (nog ontbrekende namen) of misschien meer kan vertellen over deze revue.

Nu wilt u natuurlijk weten hoe dit lied klinkt. In september 2017 heeft het Iers Mannenkoor de “Kabelgat Ramblers” uit Veghel hiertoe een niet onverdienstelijke poging gedaan. Op Youtube staat hier een mooi filmpje van Skyline FM met een leuke intro en de uitvoering van het lied. Leuk hoe de geschiedenis zich hier herhaalt, maar nu door een mannenkoor ;)!

Tekst: Emiel Verwijst, Groeten uit Veghel, “Waar verleden en heden samen komen”.

Wie herinnert zich de Veghelse Kermis van de vroege jaren ’50?

Nougat,  zuurstokken, oliebollen en suikerspinnen dan denk je maar aan één ding; Kermis!  Altijd prijs spelletjes, zoals touwtje trekken, bussen gooien, ballenfontein etc etc… De foto’s van Johan van Eerd geven een nostalgische impressie van de Veghelse kermis in de vroege jaren 50. Te zien zijn onder andere een paarden carrousel en bootschommels (schuitjes) op het Heilighart plein. Op de achtergrond zie je het café/restaurant van Th. Ketelaars (Heilighart plein 26). Een “Altijd Prijs” kraam omringd door kinderen op de markt en een “Klaar voor onder water” kraam. Kinderen een kwartje ging hier niet op, want op de foto valt te lezen: “Vaarprijs 25 cent, kinderen 10 cent! Top attractie is ongetwijfeld de Sensatiebaan (spookhuis) geweest van J.W. Janvier zo valt er te lezen. Naar het lijkt (diverse bronnen op internet) een bekende naam onder de kermisexploitanten. Wilhelmus Johannes (J.W.) Janvier geboren te Bergen op Zoom op 10 juli 1888, overleden op 29 oktober 1943. Op één site valt te lezen dat hij zijn initialen had omgedraaid omdat hij dat deftig vond klinken en J.W. beter bekte (bron: Herman Atsma).

Deze foto’s van Johan van Eerd zijn niet exact gedateerd. Onduidelijk is ook of ze van hetzelfde jaar zijn. Een vijftal foto’s zijn genomen op de Veghelse markt, de andere drie op, of in de buurt van het Heilighart Plein. Deze laatste drie zijn scans van (verkleurde) foto’s (mogelijk eind jaren ’40), de andere zijn scans van negatieven.

Reacties, toevoegingen welkom!

Foto’s Kermis Veghel, Markt.

Foto’s Kermis Veghel, Heilighart Plein

Foto’s: Johan van Eerd. Tekst: Emiel Verwijst.

Hou en trouw aan troon en kroon!

Een bijzondere ontdekking, 70 jaar na dato, van een aantal unieke dia’s in kleur van Johan van Eerd van het 50 jarig jubileum van Koningin Wilhelmina. 

Foto #5 Johan van Eerd
Festiviteiten 1948

Hieronder meer foto’s van die bewuste dag alsook van het 25 jarig jubileum en de inhuldiging in 1898. Eerst een kort stukje geschiedenis.

Koningin Wilhelmina, geboren op 31 augustus 1880 in Den Haag en is de enige dochter van Koning Willem III en diens tweede vrouw Emma. Ze regeerde maar liefst 50 jaar van 1898 tot 1948. Haar vader Koning Willem III (zonder hier verder in te gaan op geruchten dat hij niet de echte vader zou zijn) overlijdt al op haar 10e. Haar moeder Emma wordt regentes tot haar 18e en intussen werd Wilhelmina voorbereid  voor haar taak als koningin. Op 6 september 1898, na haar achttiende verjaardag, wordt Wilhelmina ingehuldigd in de Nieuwe Kerk in Amsterdam als Koningin der Nederlanden. Om de troonsopvolging veilig te stellen, trouwt Wilhelmina met Hendrik van Mecklenburg-Schwerin. Wilhelmina kreeg vier miskramen kreeg en er werd gevreesd dat de troon in Duitse handen van haar tante zou vallen.  Uiteindelijk werd de troonsopvolging  veilig gesteld door de geboorte van Juliana in 1909.

In 1914 breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Nederland is neutraal, maar Wilhelmina laat zich kritisch uit over zwakke Nederlandse leger. Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met het huwelijk van Wilhelmina en Hendrik. Door zijn vermeende buitenechtelijke relaties leven ze gescheiden tot aan het overlijden van Hendrik in 1934.

Als in 1940 de Duitse troepen Nederland binnen vallen “vluchten” de Oranjes naar Engeland en geeft Wilhelmina leiding aan de Nederlandse regering in ballingschap. Winston Churchill was van mening dat ze dit erg goed deed en maakte eens de  opmerking dat zij ‘de enige man in de Nederlandse regering’ was. In de Tweede Wereldoorlog werd zij enorm populair door haar toespraken vanuit Londen aan het Nederlandse volk op de geheime zender ‘Radio Oranje’ en kreeg ze de bijnaam ‘Moeder van het volk‘ en werd de kleur oranje een symbool van de bevrijding.

Bij haar terugkeer na de oorlog weigert ze in eerste instantie terug te keren naar het Paleis het Loo omdat er Duitsers in hadden gezeten en gaat ze uit solidariteit met het Nederlandse volk enkele maanden in een burgerhuis in Den Haag wonen, en brengt -zelfs soms op de fiets-  persoonlijke bezoeken door het hele land.

Portret Koningin Wilhelmina, Jacob Merkelbach, 1948 2
Portret Koningin Wilhelmina, Jacob Merkelbach, 1948.

Na een periode van 50 jaar regeren draagt ze in 1948 de troon over aan haar dochter Juliana. Als prinses verschijnt ze niet vaak meer in het openbaar. Uitzondering is de watersnoodramp in 1953 waarin ze wederom haar betrokkenheid toont. Koningin Wilhelmina sterft op 28 november 1962 op 82-jarige leeftijd.

Vieringen in Veghel van drie mijlpalen uit het leven van Koningin Wilhelmina.

Uit de bijzondere  historische foto’s van vieringen in Veghel op deze pagina valt duidelijk op te maken dat zij ook in Veghel werd gewaardeerd als koningin. Het mooie is dat er foto’s bestaan van drie belangrijke mijlpalen die op deze pagina worden samengebracht, te weten: Haar inhuldiging als Koningin in 1898, haar 25 jarig jubileum in 1923 en de wel heel bijzondere reportage in kleur van Johan van Eerd in 1948, iets wat niet heel gebruikelijk was destijds (vanwege de kosten werd vaak voor zwart/wit gekozen). De foto’s van 1898 en 1923 zijn afkomstig van het BHIC (fotograaf niet vermeld), de foto’s van 1948 van Johan van Eerd kwamen aan het licht bij het uitzoeken en digitaliseren van de dia collectie en zijn sinds ze gemaakt zijn, waarschijnlijk nog maar door enkele mensen gezien…”.

Leuk detail is dat het nu 70 jaar geleden is dat zij afstand deed van haar troon en dus reden om hier nu extra aandacht aan te besteden maar ook omdat Maxima naar Veghel komt. Het zijn er niet veel, maar dit mag gerust een klein wondertje genoemd worden. Leuk is om te zien dat hoe het er destijds aan toe ging in Veghel. Onder andere de leus  “Hou en trouw aan troon en kroon.”  maakt duidelijk dat Wilhelmina erg populair was na de oorlogsjaren.

De viering in 1948 stond tevens in het teken van het aantreden van Juliana als koningin, dit blijkt uit foto’s met versieringen van de “W” en “J”  (respectievelijk Wilhelmina en Juliana). De exacte datum van de viering in Veghel in 1948 is waarschijnlijk op 4 september geweest, zij had op 12 mei 1948 haar abdicatie bekend gemaakt. Sommige dia’s hebben door de tand des tijds wat ingeboet aan kwaliteit (verkleuring en vervaging), maar dat mag de pret niet drukken.

Viering inhuldiging als Koningin in 1898 te Veghel.

Viering 25 jarig jubileum te Veghel (1923).

Viering 50 jarig jubileum te Veghel (1948).

Versiering Gouden Leeuw 50 jarig jubileum te Veghel (1948).

jve_events_Juliana Wilhelmina 1948 Troonwisseling_0008_cdr
Foto: Johan van Eerd.

Tekst: Emiel Verwijst.

100 jaar “Royals van Oranje” in Veghel!

Het lijkt er op, voor zover we dat hebben kunnen vaststellen, dat de Royals van Oranje in de afgelopen honderd jaar Veghel zeven maal hebben bezocht. Het eerste bezoek was van Prins Hendrik (echtgenoot van Koningin Wilhelmina). En het (nu nog) laatste bezoek was van Koning Willem Alexander en Koningin Maxima bij de opening van de Koningsspelen in 2017. Gemiddeld is dat eens in de 12,5 jaar (het aankomende bezoek van Koningin Maxima op 10 september aanstaande meegeteld). Het gaat hier om officiële aangelegenheden. Prins Bernhard is koploper met een drietal bezoeken. Hierbij niet meegeteld zijn bezoek bij de heropening in 1997 van het museum de “Bevrijdende Vleugels” in Best. Mogelijk heeft hij informeel nog bezoeken gebracht aan het museum van Jan Driessen toen het nog in Veghel gehuisvest was. Prins Bernhard heeft op 19 september 1984 een bezoek gebracht aan Heeswijk-Dinther (kasteel) ter gelegenheid van 40 jaar Market Garden. Mogelijk is hij toen ook nog even doorgereden naar Veghel…

Op zich bijzonder te noemen dat Veghel nu in twee jaar tijd voor de 2e maal Koninklijk bezoek mag ontvangen. De volgende keer zal waarschijnlijk langer op zich laten wachten. Maar wie weet, komend jaar is de 75 jarige herdenking van Market Garden. Dus misschien wordt dat het derde jaar op rij dat we Koninklijk bezoek mogen verwachten!! 

Hieronder een overzichtje met foto’s van de afgelopen 100 jaar. Mochten we iets gemist hebben, graag reageren. En wie maakt de leukste foto van het bezoek van Maxima op 10 september aanstaande? Voel je je geroepen? Deel hem dan op de Facebook pagina “Groeten uit Veghel”.

1918, Prins Hendrik bezoekt tijdens de mobilisatie 1914-1918 de Rode Kruispost in het R.K. Gasthuis te Veghel.

prins hendrik 1918
Bron: BHIC (fotograaf onbekend).

6 september 1949, Prins Bernhard brengt werkbezoek aan de CHV te Veghel. Rechts burgemeester Schreven.

Johan van Eerd ©
Foto Johan van Eerd ©

17 september 1959, onthulling van het Airborne monument door Prinses Irene ter ere van de 101ste Airborne Division te Veghel. Rechts burgemeester Schreven.

Foto: Johan van Eerd ©
Foto: Johan van Eerd ©

17 september 1969, Prins Bernhard brengt bezoek aan Veghel in het kader van 25 jaar Market Garden.

Herdenking Market Garden 17-9-1969 Prins Bernard
Bron: BHIC (fotograaf niet vermeld).

06 juni 1972, (toen nog) Prinses Beatrix en Prins Claus brengen een werkbezoek aan de Marsfabriek te Veghel (10 jarig bestaan). Links burgemeester Van Weegen.

Werkbezoek Mars Beatrix en Claus 1972
Bron: Brabant bekijken.nl (fotograaf niet vermeld).

17 september 1974, Prins Bernhard in het gezelschap van veteranen bij het 30 jarig bevrijdingsfeest te Veghel.

Herdenking Market Garden Bernhard 1974
Herdenking Market Garden Bernhard 1974. Bron: BHIC (fotograaf niet vermeld).

21 april 2017, Koning Willem Alexander en Koningin Maxima ter gelegenheid van de opening van  de Koningsspelen op de basisschool ‘De Vijfmaster’ in Veghel.

Koningspelen Willem Alexander en Maxima 2017
Foto: Emiel Verwijst ©.

10 september 2018: Maxima aan Noordkade (100 jaar)

Volgt!!