Verdwenen arcaturen Lambertuskerk Veghel.

Vele Veghelaren zullen het mogelijk niet weten, maar de kopgevel van de Sint-Lambertuskerk in Veghel zag er zo’n kleine zestig jaar geleden behoorlijk anders uit. De kerk was aan beide zijden van de hoofdingang oorspronkelijk “versierd” met religieuze ornamenten of decoraties “gevangen” in zogenaamde arcaturen. Het waren Bijbelse voorstellingen in reliëf in de kleuren beige en aarderood. De arcaturen met decoraties zijn eind jaren ’50 verwijderd.

1

Opvallend is hoe weinig hierover te vinden is (op het Internet). Ook zijn er geen detail foto’s te vinden. Dat maakt deze foto’s van Johan van Eerd en de hiervan gemaakte uitsnedes extra bijzonder, aangezien deze een redelijk goed beeld geven van de decoraties destijds. Mogelijk zijn dit zelfs de enige foto’s waarop de details zo goed te zien zijn. Een mooie toevoeging aan de geschiedenis van de kerk. Op diverse sites wordt wel gesproken over het verwijderen van de pleisterlaag aan de binnenzijde van de kerk in die periode.

De redenen waarom de arcaturen met decoraties aan de buitenzijde van de kerk zijn verwijderd zijn mij niet bekend, maar aan de foto’s te zien valt in ieder geval op te maken dat “de tand des tijds” zijn werk had gedaan.  Mogelijk was de renovatie te duur, of pasten de teksten niet meer bij het tijdsbeeld van de jaren ’60. Bij het onderschrift van de foto’s is volledigheidshalve ook de tekst opgenomen die onder de beeltenissen staat. Op diverse sites is informatie te vinden over de betekenis hiervan. Reacties zijn welkom.

Advertenties

Van gesticht naar Kloosterkwartier

Een korte geschiedenis van het huidige ziekenhuis Bernhoven.

Het Rochushuis “ter verzorging van lijders aan besmettelijke ziekten”, is de voorloper van het Sint Joseph Ziekenhuis in Veghel en stond direct achter het klooster. De oorsprong van het ziekenhuis ligt in de huidige Deken van Miertstraat (toen Nieuwstraat geheten).

In een artikel van “DE TIJD” uit 1953 valt te lezen:

De congregatie “Zusters Franciscanessen” is gegroeid uit de nood der tijden, ’n ijverige pastoor met ’n ontstuimige werklust en ’n grote liefde voor z’n parochie, zag zich geplaatst voor ’n berg moeilijkheden. Volgens zijn inzicht had hij daar helpsters bij nodig. Gods Geest werkt waar Hij wil en zo gebeurde het, dat de pastoor, Bernardinus Johannes van Miert, vier* meisjes geschikt en bereid vond om hem te komen helpen en de leiding van de liefdewerken op zich te nemen. Zij maakten haar noviciaat bij de Zusters Franciscanessen van Roosendaal. Als novicen kwamen ze in Veghel terug, tot grote vreugde van de pastoor, die, toen hij het rijtuig hoorde aankomen, z’n preek eindigde met de woorden: “Daar zijn ze!” en de kerk uitliep om de Zusters te verwelkomen. Dit was 24 Juni 1844. Eenmaal terug in Veghel begon dat kleine “kuddeke” te groeien. Veghel werd een zelfstandig huis. Dat was op 24 April 1870 toen de Pauselijke goedkeuring verkregen werd en daarmee was de Congregatie beveiligd (© DE TIJD).

* In een artikel op BHIC wordt overigens gesproken over drie zusters.

Zuster Maria Teresia van Miert (nicht van Deken van Miert) werd benoemd door Bossche bisschop Mgr. Zwijsen tot Overste. Deze functie vervulde ze vijftig jaar (tot 11 september 1891). Deken van Miert (stichter van de Congregatie van de Zusters Franciscanessen) had kort vóór zijn dood in 1870 reeds grond gekocht in het Middegaal om daar een ziekenhuis te bouwen.

In de periode 1869-1872 werd het klooster met de kapel in Veghel gebouwd. Hierna  volgde achter het klooster een grote uitbreiding, met ruimten om ook bejaarde mannen en zieken te kunnen verplegen. De oprichting in 1880 van het Rochushuis ter behandeling van besmettelijke ziekten was een feit. Het bleek uiteindelijk te klein en in 1909 werd besloten een nieuw R.K. Gasthuis* te bouwen aan de Middegaal (nu Gasthuisstraat). Het nieuwe tehuis werd in gebruik genomen 8 augustus 1911. De kapel achter het gasthuis werd in 1914 gebouwd.

* Ook wel het St. Josephgesticht genoemd, zie ook artikel op BHIC. In ditzelfde artikel wordt m.i. ten onrechte vermeld dat het klooster in 1844 is gebouwd. In reliëf wordt op het gebouw Anno “MDCCCLXXII” weergegeven.

1. R.K. Gasthuis Veghel  .jpg

1a. R.K. Zieken - en Gasthuis Veghel

In 1934 werd besloten het ziekenhuis verder uit te breiden en werd achter het pand van 1910 een T-vormige nieuwbouw tot stand gebracht met een nieuwe ingang te bereiken via de Gasthuisstraat. De naam van het ziekenhuis werd veranderd in R.K. Zieken – en Gasthuis Veghel. Het ziekenhuis maakte in de na-oorlogse jaren een sterke groei door. Daarom werd in de jaren 1956 tot 1958 een grootscheeps nieuwbouw complex neergezet met een verpleegstersflat. Dit deel van het ziekenhuis heeft vanaf 1959 tot en met 1980 het straatbeeld aan de Burg. de Kuijperlaan bepaald.

6. Sint Joseph Ziekenhuis Veghel.jpg

In juni 1981 werd de eerste steen gelegd voor een groot nieuwbouwproject aan de Burgermeester de Kuijperlaan. Het verpleegstershuis werd gesloopt en moest plaats maken voor de bouw van een compleet nieuwe vleugel met de hoofdingang aan de Burgemeester de Kuijperlaan en werd eind 1982 in gebruik genomen.

Het oude gebouw aan de gasthuisstraat deed deels nog dienst als bejaardenpension. Dit bejaardenpension werd in 1983 gesloten en de bejaarden verhuisden naar het bejaardenhuis Joachim en Anna in Veghel. Hiermee werd ook de bejaardenzorg beëindigd. Het monumentale gebouw aan de Gasthuisstraat werd gesloopt en in de jaren 1980-1990 vindt een algehele ‘vernieuwbouw’ van het ziekenhuiscomplex plaats.

9. ziekenhuis jospe 8

Op 1 januari 2000  fuseert het ziekenhuis in Veghel met het ziekenhuis Sint Anna in Oss en is het ziekenhuis Bernhoven geboren. Op 30 maart 2013 nam Bernhoven een nieuw huis in gebruik aan de Nistelrodeseweg in Uden. Daarmee kwam een eind aan de twee ziekenhuislocaties.

Het complex in Veghel staat sinds 2013 leeg en de afgelopen jaren zijn er wisselende plannen geweest, waaronder huurappartementen en zorgwoningen voor Brabantzorg. Intussen zaten er tijdelijk bewoners in het pand en waren er plannen om het complex te verhuren aan het COA voor de opvang van 300 asielzoekers. Er werd veel geld ingestoken door het COA, maar dit ging uiteindelijk (tot grote opluchting van vele buurtbewoners) niet door vanwege afname van de stroom asielzoekers. Uiteindelijk is het complex verkocht aan Zenzo en zullen er nieuwe woningen komen op het terrein van het voormalige ziekenhuis. De nieuwe woonwijk krijgt de naam ‘Kloosterkwartier‘. De ontmanteling en sloop is al begonnen (maart 2018) en zal maanden in beslag nemen.

Broninformatie: Bernhoven.nl, BHIC, Wikipedia, St. Joseph in Beeld, diverse dagbladen en kranten (waaronder de “De TIJD”). Reacties zijn welkom.

Bouwvergunningen (records BHIC.nl):
  • Mej. M.C. van Hooft, algem. Overste, Middegaal, Veghel: bouwen van een R.K. gasthuis met kapel, 12-6-1909
  • Eerw.hr. A. Hordijk (naam eigenaar/gebruiker: R.K. Gasthuis), Middegaal, Veghel: bouwen kapel met aanhorende werken bij het R.K. gasthuis, 07-02-1914
  • Het Zedelijk Lichaam De Zusters van Liefde, middegaal / stationsstraat, Veghel: uitbreiden van het St.Joseph-ziekenhuis, 04-06-1934

AMSTERDAMS DAGBOEK Twintig mannen in Veghel

Minijto Veghel small

Artikel uit “Het Parool©”, 14 april 1966:

Wat weten wij hier in Amsterdam van hoe men leeft in de rest van Nederland? Wat men daar doet? Nastreeft? Ik kwam, al zwervend, terecht in Veghel, in het caférestaurant v. d. Boer. Ik wisselde een paar woorden met een serveuse en werd toen aangesproken door een heer, die met een paar anderen aan de leestafel gezeten een glaasje dronk. Hij vroeg: Bent u …”

Ja, ik bekende dat ik dat was. Ik herken uw stem van de radio. Mogen wij u wat aanbieden? Daarvoor moet je dan toch wel in Brabant zijn. En toen ik daar dan aan het kleine glaasje zat te tillen, ontdekte ik, dat deze heren, meneer van het restaurant zelf, de architect Pierre Tooten, de heer, die mij had aangesproken, J. M. Jongencel van het gemeentehuis, en nog een heer, zaten te praten over een grote tentoonstelling, een soort jaarmarkt, die zij elke drie jaar in Veghel organiseren om Veghel hoger op te stoten in de vaart der Nederlandse gemeenten. En dat doen alle betrokkenen geheel ongehonoreerd. Twintig mensen, meneer, zijn een vol jaar belangeloos in de weer. Eerst vergaderen wij eenmaal per maand. Dan om de veertien dagen. Vervolgens om de week. Ja, en tegen het slot natuurlijk veel vaker.”

Zij lieten mij een maquette en een plattegrond zien van het tentoonstellingsgebouw: 4000 m 2, een grote glazen galerij van bijna 100 m lang, een restaurant-amusementshal, overdekte gangen naar de expositieruimten, een carré van 25 x 25 m, het kost f 50.000 en staat er maar voor vijf dagen: Dan wordt het weer afgebroken.” Mij werd toevertrouwd, dat de architect ontwerp en leiding bouw helemaal belangeloos doet. Niemand, wil er aan verdienen: Dat doen we voor Veghel. Verleden keer in 1963 hadden we 20.000 bezoekers, dit jaar, de vijfde keer, hopen we 25.000 a 30.000 bezoekers te krijgen. MINIJTO (middenstand, nijverheid, tentoonstelling) heet het evenement, dat van 21 t/m. 25 april zal duren. De Franse gemeente Pont-Audemer, waarmee Veghel bijzondere vriendschap heeft gesloten, is er met een paviljoen. En vrijdag 22 april is er de dag van de chef koks van twintig gerenommeerde Brabantse horecabedrijven. Dat wordt een hele slechte dag voor de lijn, en de heer v.d. Boer is, met permissie, al aan de dikke kant!

Er is een gemeentendag, dan komen B & W’s en gemeentesecretarissen en ambtenaren, een Franse delegatie van zo’n 200 man (en vrouw) komt uit Pont Audemer. Er zijn Veghels-Franse sportwedstrijden, folkloristische dansen, film over Normandië, toneel, oriënteringstocht voor wandelclubs. en zondag 24 april een Minijto-autoray, start om 13 uur bij die Minijto, inschrijfgeld f 12,50 (entree en assurantie inbegrepen). Geestdriftig werd het allemaal verteld  en ik dacht aan al het belangeloze werk, dat daarvoor moet zijn (en nog worden!) verzet. Door twintig mannen uit Veghel. En ik dacht aan Amsterdam, welks burgerij wel wat zou kunnen leren van Veghel, daar vlak bij ‘s-Hertogenbosch bent u er wel eens geweest? Voor mij was het de eerste keer.

Wat is dit een aardig volk. Als je aan zon leestafel zit met een paar heel gewone mannen-uit-de-rij, die met burgertrots en liefde samen praten en overleggen over hun stadje. Hun Veghel. Wij-in-Amsterdam houden uiteraard ook wel van Amsterdam, en ook wij hebben onze burgertrots. Maar ik heb wel eens het gevoel, dat die gevoelens te veel een kwestie van grachtensentiment en geveltjesemotie zijn en dat er hier  weinig mannen worden gevonden, die een heel jaar lang belangeloos in touw zouden willen zijn om hun stad, hun medeburgers, een dienst te bewijzen. Zoals die twintig Veghelaren, van wie ik er dan vier heb ontmoet. Toevallig. Aan een leestafel bij een glaasje brandewijn.

“Het Parool©”, 14 april 1966

ABCDDD_010836022_mpeg21_p002_image.jpg

Ab Geldermans won ook de derde rit van de “Ster van het Zuiden”, Veghel.

AB GELDERMANS WON OOK DE DERDE RIT VAN DE STER VAN HET ZUIDEN,  VEGHEL (22 april 1956).

Geldermans heeft ook de zesde Ronde van de Ster van Het Zuiden gewonnen. Deze keer draaide de Ster in Veghel, waar reeds in een paar jaar geen wielerwedstrijd kon worden ge­organiseerd. Het Zuiden had zich hier de medewerking ver­zekerd van de Supportersclub van E. van de Sande, waarin een paar actieve bestuursleden schuilen als de heren Cox en Reemers. Zij hebben bergen werk verzet om de Ronde van Veghel op gezonde basis te stellen. En met hunne echtgenoten hebben ze in Veghel hun doel bereikt. Het werd een goede Ronde, die op een parcours van ruim, achttienhonderd meter kon worden georganiseerd. Dank voor de medewerking van tal van autoriteiten, die een jaarlijkse wielerwedstrijd op prijs bleken te stellen. En daaronder behoren in het bijzonder de Burgemeester en zijn ambtenaren.

De wedstrijd over 100 kilometer werd door Geldermans ge­wonnen voor Jaap Kersten, die zijn tweede course van het seizoen reed. Kersten heeft daarmee al weer de hoogte be­reikt, die hij bezat voor hij het soldatenpak aan moest trekken Verweij en Van den Brand behoorden tot de animators van de wedstrijd. De course had een spannend verloop. In de voor­laatste ronde werden de vluchtelingen teruggehaald. Gelder­mans demarreerde daarop, doch deze keer kreeg hij gezelschap van Kersten, die hij in de eindspurt overwon.

Onafhankelijken en amateurs: 1.Geldermans, Beverwijk, 100 km in 2 uur 32 min. 15 sec.; 2. Kersten, Siebengewald; 3. Kreukniet, Rotterdam, op 23 sec.; 4. Rabe, Amsterdam; 5. Nies­ten, Beverwijk; 6. Van de Wetering, Heesch; 7. Stoete, Amster­dam; 8. Verweij, Utrecht; 9. op 33 sec. L. van den Brand, Schijndel; 10. op 38 sec. Van Weeren, Haarlem; 11. op 43 sec. v. d. Loa, Den Bosch; 12. Muijlwijk, Rotterdam; 13. Schild, Am­sterdam; 14. Snippenburg, Arnhem; 15. v. d. Sande, Veghel; 16. Van Engeland, Schijndel- 17, Sleutjes, Den Dungen; 18. v. d. Ven, Vlijmen; 19. Van E’ngeien, Eindhoven; 20. Pardoel, Hedel.

Stand Ster: 1. Geldermans 95 pnt., 2. Niesten 54 pnt., 3. Teu­nisse 52 pnt., 4. Sijthoff 46 pnt., 5. Van den Brand 43 pnt., 6. en 7. Van de Sande en Kreukniet 41 pnt., 8. Rabe 40 pnt., 9. Ver­weij 39 pnt., 10. Sleutjes 34 pnt.

Nieuwelingen: 1. Couwenhoven, Rotterdam, 50 km in 1 uur 15 min. 10 sec.; 2. Marinus, Amsterdam; 3. Bravenboer, Rotter­dam; 4. Entink, Amsterdam; 5. Kruiningen, Utrecht; 6. Koger, Haarlem; 7. Jongejan, Rotterdam; 8. Visser; Santpoort; 9. Van Engelen, Harmelen; 10. Braat, Aalsmeer.

Met dank aan Hans van Eck voor de informatie/artikel. Foto’s: Johan van Eerd ©.

Zie tevens link: Albertus (Ab) Geldermans

Van Eerd scans_0055 small copy
22/4/1956 derde rit Ster van het Zuiden te Veghel: vlnr Jaap Kersten uit Siebengewald (2), Ab Geldermans (1) en de Rotterdammer Kreukniet (3).

1

2
Hezelaarstraat Veghel
4
Molenstraat Veghel
5
Hoek Peellandstraat en Hezelaarstraat Veghel
6
Peellandstraat. De jurywagen staat op de kruising Krayenhoffstraat richting de Gaffert.

8

11
Aankomst nieuwelingen: 1. Couwenhoven, Rotterdam, 50 km in 1 uur 15 min. 10 sec.; 2. Marinus, Amsterdam; 3. Bravenboer, Rotter­dam.
Van Eerd scans_0058 small copy
Albertus (Ab) Geldermans wordt  geïnterviewd.

De oude Sparwinkel in de Molenstraat te Veghel

Johan van Eerd ©
Op bovenstaande foto uiterst rechts de oude Sparwinkel van de heer Th.P.J. Rooijmans gevestigd in de Molenstraat te Veghel. Hieronder interieur foto’s van de winkel met de heer Rooijmans achter de toonbank. De winkel is opgeheven op 02-12-1966.
Foto’s: Johan van Eerd©. Reacties welkom.

Spar Veghel

Spar Molenstraat2.jpg

Nostalgische kruidenierszaken in Veghel.

Hieronder een tweetal foto’s van het interieur van een oude kruidenierszaak in Veghel. Wie weet wie deze personen zijn en wie kan hier meer over vertellen? Foto’s Johan van Eerd ©.

@ 6 maart 2018: Uit reacties op Facebook hebben we inmiddels vast kunnen stellen dat het hier gaat om de  Kroonwinkel van “Jo Cissen” in de Bernhardstraat te Veghel. De dames zijn “Mia Cissen Kemmerling” en “Zus de Wit” (werkneemster).

Een leuke reactie van Bep Aalderink: “Och das de winkel van Jo Cissen uit de Oranjewijk, waar wij als kind iedere zondagmiddag om 13.00 uur met ons dubbeltje zakgeld wat mochten gaan kopen. Rijen dik en minutenlang zoeken wat we deze week weer zouden kopen. Later is de familie Cissen naar Eindhoven verhuisd. Drie zoons hadden ze dacht ik, Jan de oudste en Marcel en Tonny… mooie oude tijd!!!!

Spar VeghelSpar Veghel

 

 

Noodkerk Veghel.

Midden jaren ’50 werd als gevolg van de groei van Veghel de parochie “Heilig Hart van Jesus” opgericht en afgesplitst van de parochie Lambertus. Voor deze nieuwe parochie werd een loods gebouwd door Timmerbedrijf van den Berg aan de Hoofdstraat die als noodkerk in 1957 in gebruik werd genomen. De noodkerk heeft tot 1962 dienst gedaan. Intussen werd er ijverig gebouwd aan een moderne en markante nieuwe kerk (ontwerp van architect Tooten ) aan de Sluisstraat. Deze is inmiddels alweer gesloopt in 2006. De toren van de kerk staat er nog (2018) en zal ook worden gesloopt. Op het terrein komen koopwoningen. De noodkerk “verhuisde” naar het Brabantse dorpje Haaren en werd in gebruik genomen als locatie voor het jeugdcircus “Il Grigio”. Het jeugdcircus is opgericht in 1961 en bestaat nog steeds. Gedurende de zomermaanden worden er elk jaar voorstellingen gegeven. De noodkerk is verder gedurende de resterende tijd van het jaar in gebruik als manege “Het Edele Ros”. Voor foto’s van het circus wordt verwezen naar de site (www.ilgrigio.nl). Hier zijn ook nog oude foto’s te vinden van de noodkerk.

Noodkerk edit mm small

25 SLUISSTRAAT HEILIG HARTKERK NOODGEBOUW BINNEN_vechele