Bij Honing kocht je limonade in knikkerflesjes.

Familie Honing Hoofdstraat 70 veghel small
Familie Honing (en mogelijk medewerkers) voor de winkel te Veghel.

Bij honing kocht je limonade in knikkerflesjes“, een ietwat verwarrende titel? Knikkerflesjes bij honing? Jazeker, maar dan bij Dirk Honing, in de Hoofdstraat te Veghel, zo werd me verteld . En we sloegen ze vaak kapot als ze leeg waren om de knikker er uit te halen. Tegenwoordig zelfs verzamelobjecten.

En zo brengt bovenstaande foto je bij knikkerflesjes of ook wel kogelflesjes genoemd. Wie kent ze nog?  Flesjes met koolzuurhoudende frisdrank waar een mooie knikker in zat. Het koolzuur drukte de knikker in de hals tegen een rubber ringetje, waardoor het flesje werd afgesloten. Om te drinken drukte je de knikker naar beneden, soms met een houten hulpstukje en de knikker werd opgevangen in het vak in de hals van de fles. Kogelflesjes zijn in 1872 uitgevonden door Hiram Codd, en worden ook wel Codd Neck Bottles genoemd.

Op het pand is ook een mooi oud BONA emaillebord te zien (zie grotere afbeelding hierboven). Bij Honing werd er blijkbaar ook melk en magarine verkocht. Althans dat mogen we concluderen met een dergelijk bord op de voorgevel.

Dirk Honing was gevestigd in de Hoofstraat nummer 70. Nu ongeveer schuin tegenover Berry’s Haarmode. In het Handelsregister geregistreerd onder de naam “Bierbottelarij en limonadefabriek”. Vestiging sinds 1922 en opgeheven in 1950 verteld het register ons. In diverse bier advertenties in kranten uit onder meer 1931 wordt Honing regelmatig genoemd als agent. Dirk Honing is overleden op 76 jarige leeftijd overleden  op 28 maart 1960, echtgenoot van Frederika Gerardina Hoogeveen.

Hieronder een tweede foto van Honing van het BHIC. Rijdend over de (nieuwe) Witte brug te Veghel, geopend in 1929. Of dit Dirk zelf is achter het stuur is de vraag. Deze foto zal ongeveer van 1930 zijn (de auto had kenteken N-15893, uitgegeven in 1926 op naam van D. Honing).

Dirk Honing, Bier en Limonade, met auto over Witte Brug bij Veghel .jpg

Het pand is gesloopt, ergens midden jaren ’70 (zie onderstaande foto van Johan van Eerd, waar de pannen reeds van het dak zijn verwijderd.

BCV3108 johan van eerd small

Weet jij meer over de Firma Honing te vertellen, of heb je andere aanvullingen? Reacties uiteraard welkom.

Tekst: E. Verwijst.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De vijand keek mee bij de grote legermanoeuvres in Noord-Brabant in september 1936!

Een foto van een viertal militairen van de motorbrigade* van het Nederlandse leger te Veghel. Waarschijnlijk gemaakt in september 1936 tijdens de grote legermanoeuvres in Noord-Brabant.

motorbrigade nederlands leger 1936

De foto is genomen in de Molenstraat.  Als je goed kijkt zie je de voormalige panden van fotozaak Barten, en rechts daarnaast van Himbergen Electro. Fotograaf is niet bekend maar het zou me niet verbazen dat Barten de foto zelf heeft gemaakt, immers het is recht voor zijn zaak en de voordeur staat open. De meest rechtse militair kijkt wat bedenkelijk.

Fotograaf Barten was van alle markten thuis, naast fotograaf was hij tevens huisschilder, behanger en verkocht als winkelier verfartikelen, behang, foto- en tabaksartikelen en je kon zelfs je wratten bij hem weg laten halen met ’n gebedje werd eerder opgemerkt op GroetenUitVeghel. Maar dit allemaal even ter zijde;).

De motoren zijn waarschijnlijk Eysink motoren met op het stuuraffuit een zogenaamde Schwarzlose mitrailleur. Achterop zijn steunen aangebracht waar munitiekisten in vervoerd kunnen worden. De Eysink fabriek zat in Amersfoort en deze motorfietsen stammen nog uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog, maar werden zelfs in 1940 nog gebruikt (aldus het NMM waar een dergelijke motor nog te bezichtigen valt).

De kranten besteedden destijds heel veel aandacht aan de grote legermanoeuvres in Noord-Brabant in september 1936. Er waren twee strijdende partijen, een rood en een blauw leger. Deze beide legermachten werden tegenover elkaar gezet in Oost-Brabant. Het gehele verloop van de “strijd” werd breed uitgemeten in de kranten, zie hieronder ook enkele krantenknipsels. Dit alles onder toeziend oog van minister Colijn en zelfs de pas verloofde Prins Bernhard kwam naar Den Bosch om de nieuwe pantserwagens in ogenschouw te nemen.

Een saillant detail is dat er ook buitenlandse militairen (getuige onderstaande krantenfoto), waaronder nota bene Duitse en Italiaaanse officieren, bij de verrichtingen van het Nederlandse leger aanwezig waren! Toch wel opmerkelijk te noemen aangezien in die periode de ontwikkelingen in met name Duitsland met argusogen werden gadegeslagen. Blijkbaar was het Duitse “Vorsicht! Feind hört mit!” toen nog niet doorgedrongen in de Nederlandse gelederen. Later zou blijken dat het Nederlandse leger in verhouding tot het Duitse leger nauwelijks iets voorstelde. Het militaire gezag had te maken met een gigantische discrepantie tussen wensen en beschikbare middelen. In het interbellum had de politiek pas in de tweede helft van de jaren ’30 echt oog voor kwaliteitsverbetering  en versterking van het Nederlandse leger. Eén ding is zeker, het toont heldenmoed dat “onze” jongens het in deze omstandigheden opnamen tegen een in 1940 -zo bleek- onverslaanbare Duitse overmacht!

Tekst: E. Verwijst, reacties uiteraard welkom.

* Op de site zuidfront-holland1940 wordt overigens gesproken over het  “Regiment Huzaren Motorrijders”, onderdeel van de “Lichte brigade”.

Het Dagblad “De Grondwet” schrijft op 19 September 1936 onder andere: Veghel was door de roode wielrijders van het Zuidelijke detachement om 10 uur bezet, terwijl een gedeelte van dit detachement met drijfzakken over de Zuid-Willemsvaart was getrokken en de brug van de andere zijde onder schot hield, zoodat de blauwen over deze brug niet weer terug konden trekken, doch een uitweg moesten zoeken bij Heeswijk.”

Krantenknipsels grote legermanoeuvres bij Veghel:

0 MMSAB03_000066483_mpeg21_p008_ima22ge

 

‘maar de oorlog was nog niet helemaal voorbij…’

Door Jan van Eerd.

Johan van Eerd (mijn vader) was vanaf 1939 fotograaf in Veghel. In 1944 werd Veghel plotseling even aangeraakt door de wereldgeschiedenis; want het lag toevallig aan de ‘corridor’ van operatie Market Garden (op dat moment de frontlinie van WO II).

Johan van Eerd Rolleiflex2

Johan pakte zijn fototoestel en legde beelden vast. Momentopnamen, maar wel van heel bijzondere momenten: 75 jaar later kunnen ze Veghelaren nog steeds even terugvoeren naar deze historische weken in 1944.

Van geen ander dorp langs de corridor tussen Eindhoven en Nijmegen zijn er uit deze periode meer foto’s overgeleverd dan van Veghel. Dat is voor een groot deel aan Johan van Eerd te danken.

De meeste van zijn foto’s zijn van 15 t/m 22  september 2019 te bezichtigen op  de expositie “Mensen van Mobilisatie tot Monument” (meer informatie onderaan deze pagina).

Zo maakte Johan bijvoorbeeld vanuit zijn huis aan de Nieuwstraat (later Deken van Miertstraat) onderstaande foto’s: in het klooster van de zusters Franciscanessen was een noodhospitaal ingericht; met karren, koetsen en auto’s worden gewonden aangevoerd. Dit alles onder grote belangstelling van nieuwsgierige Veghelaren.

Johna van Eerd 2

Op het moment dat hij deze foto’s nam, had Johan nog geen idee dat hij een paar dagen later ook zelf, met zijn familie, in het klooster een schuilplaats zou moeten zoeken. Niet in het nood-hospitaal, maar in de opslagkelder onder de kapel ….

Want na de eerste vreugde van de bevrijding werd het toch nog even oorlog in de Nieuwstraat…

Op vrijdag 22 september, rond kwart voor een ’s middags, werd Veghel plotseling onder vuur genomen door Duitse artillerie. Kerktorens werden vaak gebruikt als uitzichttoren of seinpost; daarom was de toren van de Lambertuskerk het doelwit van deze beschietingen.

Johna van Eerd 3a

Maar ook de gebouwen eromheen werden niet gespaard. De kloosterkapel kreeg meteen een voltreffer. Vier zusters en een tuinknecht werden dodelijk getroffen of kwamen onder neerstortend puin terecht en hebben het niet overleefd.

Johna van Eerd 4 Veel gebouwen werden getroffen, in heel Veghel, maar vooral rondom de kerk. Bewoners zochten een veilige schuilplek; die werd hen geboden door de zusters, in de kelder onder de nieuwe kapel. Terwijl buiten het granaatvuur aanhield, soms hevig, hebben ze daar een paar angstige dagen en nachten beleefd.

Johna van Eerd 5.jpg
Bewoners van de Nieuwstraat, tijdens hun schuilperiode bij de zusters. Leden van de families Rath, Arons, en van Eerd (helemaal links: Johan). De fotograaf is onbekend, waarschijnlijk een van de zusters.

Een granaatinslag, pal voor de ingang van de schuilkelder, bezorgde een oude zuster een hartaanval waaraan ze later bezweek. Dezelfde inslag maakte Johan voor de rest van zijn leven doof aan zijn linker-oor, en zijn zus Annie kreeg een granaatsplinter in haar neus. Deze ervaringen deden mijn vader inzien dat het nu te gevaarlijk was om zich buiten op straat te begeven. Dus zo lang het zó onveilig was bleef hij binnen in het klooster, en heeft daar een paar foto’s gemaakt. Zoals deze:

Johna van Eerd 6

En het gevaar was ook echt groot, want bij deze beschietingen (die dagenlang aanhielden !) hebben behalve veel militairen, ook ongeveer 15 Veghelaren de dood gevonden.

N.B.: heemkundekring Vehchele is in het bezit van een aantal verslagen uit deze dagen. Er zijn indrukwekkende verhalen bij, die getuigen van de grote rol die de zusters toen hebben gespeeld: zorgen voor noodhospitaal, bieden van onderdak voor buurtgenoten die thuis niet langer veilig waren, maar ook het verzorgen van maaltijden voor vele militairen en burgers. Er spreekt moed uit, en grote hulpvaardigheid. De Veghelse gemeenschap is de zusters en hun personeel hiervoor veel respect en erkenning verschuldigd.

Toen de beschietingen na een paar dagen eindelijk stopten, en de mensen zich weer op straat waagden, zagen ze dat o.a. de kerk, het klooster, de kloosterkapel en veel woonhuizen en winkels zwaar beschadigd waren.

Johna van Eerd 7.jpg

Ook het huis van de familie van Eerd had een voltreffer gehad. Bijna geen ruit was nog heel, en het dak … tja, dat was er eigenlijk niet meer ….

Johna van Eerd 8.jpg

Door de enorme schade kon er niet meer gewerkt worden in de fotozaak en de donkere kamer.  Maar vanaf begin oktober gingen de militairen ook helpen om de plaatselijke economie weer op gang te brengen. Ze boden ook hulp aan de familie van Eerd. Onderstaande foto’s (en trouwens ook de meeste andere) staan in het fotoboek van zus Annie van Eerd; in haar bijschriften bij de foto’s klinkt de dankbaarheid door.

Johna van Eerd 9

Tijdens het herstel van de woningen aan de Nieuwstraat hielpen Canadese militairen om de complete doka-apparatuur te vervoeren naar de gebouwen van de CHV. Daar had men Johan een ruimte toegewezen om een nood-doka in te kunnen richten, zodat hij weer volop foto’s kon ontwikkelen en afdrukken.

Zelf hadden de militairen ook baat bij een werkend fotobedrijf, want wat denk je: al die Canadese, Engelse en Schotse soldaten zouden voorlopig nog wel even in Veghel zitten. En zij wilden met kerstmis natuurlijk allemaal maar wát graag een mooie foto naar huis kunnen sturen, naar hun ouders of naar hun lief ….

Johna van Eerd 10

Johna van Eerd 11
[HET ORIGINELE BOEKJE VAN ANNIE VAN EERD IS ONDERGEBRACHT BIJ HET BHIC IN ‘S-HERTOGENBOSCH.
HEEMKUNDEKRING VEHCHELE HEEFT EEN DUPLICAAT HIERVAN; MET DANK AAN JAN VAN ERP].
Johna van Eerd 13

Hoe lang de nood-doka operationeel is geweest hebben we niet meer kunnen achterhalen. Maar toen de situatie aan de Nieuwstraat weer was genormaliseerd, is alles weer daarheen terugverhuisd. Daar heeft Johan zijn fotozaak langzamerhand opnieuw kunnen opbouwen en uitbreiden. Hij heeft die daar voortgezet tot aan zijn dood, in 1980.

[2019, Jan van Eerd©, met medewerking van Bernard Vissers en Emiel Verwijst].

Johna van Eerd 12