Wat gebeurde er met de kunstwerken in het voormalig ziekenhuis Veghel?

Enkele recent verschenen foto’s van Harry van Liempd op BHIC triggerde mij, en wel de foto’s van de kunstwerken in de ontvangsthal van het voormalige ziekenhuis in Veghel. Bijzonder hoe deze foto’s eigen vervaagde herinneringen oproepen. Waarschijnlijk kennen oudere Veghelaren  deze werken nog. Eerder heb ik wel eens enkele ansichtkaarten gezien van het interieur van het ziekenhuis (waar een soortgelijke foto als onderstaande ook op staat in een vierluikje), maar op de een of andere manier heb ik daar nooit acht op geslagen. Misschien heeft het nu juist wel mijn aandacht, omdat de sloop van het huidige pand van het ziekenhuis in volle gang is.

Kunstwerk Jan Dijker
Kunstwerk Jan Dijker in ontvangsthal voormalige ziekenhuis Veghel. Foto Harry van Liempd©.

Ik kon het niet laten rusten en wilde graag weten wie de kunstenaar nu eigenlijk was. Okay, het zijn werken met een religieuze achtergrond en in die tijd werd daar anders tegenaan gekeken dan nu 60 jaar later. Je vindt het prachtig of je hebt er niks mee. Hoe dan ook, iedere kunstvorm is tijdgebonden  en heeft een (cultuur-)historische waarde.

Natuurlijk vraag je je ook af waar deze kunstwerken gebleven zijn en of ze überhaupt bewaard zijn gebleven. Zonder (nu nog) het antwoord hierop te kennen, ben ik bang van niet, aangezien het wandschilderingen waren. Maar ik sluit ook niet uit dat deze schilderingen op grote panelen waren aangebracht en dus mogelijk behouden zijn.  De vleugel en dus de ontvangsthal waar deze kunstwerken waren te zien zijn als ik me niet vergis begin jaren ’80 gesloopt. In de jaren ’80 werd er ook anders mee omgegaan dan tegenwoordig (behoud erfgoed).

Na enig speurwerk kwam ik erachter dat het de werken van Jan Dijker zijn (1913-1993). Voor mij tot nu toe een onbekende kunstenaar, maar voor anderen misschien helemaal niet. Hij vervaardigde onder andere kunst voor (rooms-katholieke) kerken en de kunstwerken in het ziekenhuis hadden zeker ook een religieuze betekenis. Voor wie interesse heeft in deze kunstenaar en zijn grote oeuvre, er is een site opgericht door de Stichting  Jan Dijker (stichtingjandijker.nl). Deze stichting zet zich ook in voor het behoud van zijn nog bestaand werk indien er sprake is van ophanden zijnde sloop van een gebouw. Inmiddels heb ik contact gehad met zijn dochter Sylvie Dijker en zij wist me te vertellen dat er ook niets bekend is bij de stichting over wat er met deze kunstwerken gebeurd is.  Kortom, niet echt een rare vraag! Ook zij zouden dit graag willen weten. Heel graag zelfs gaf ze me te kennen.

Jan Dijker, ontwerptekening voor de wandschildering, 1958 small

De ontvangsthal van het ziekenhuis kende dus een tweetal zeer grote werken van Jan Dijker. Een er van is ook terug te vinden als uitsnede van een ansichtkaart op voornoemde site, de andere niet. De stichting zal blij zijn met betere afbeeldingen hiervan aangezien ze deze zelf  nog niet hebben. Wel is er op de site een prachtige ontwerptekening terug te vinden van een van de wanden. Er wordt op de site niet vermeld wat deze schilderingen voorstellen (op de achterzijde van het ontwerp staat geschreven “Jan Dijker, Moergestel. Ontwerp muurschildering ziekenhuis Veghel 1961″. Geen titel derhalve, maar een van de voorstellingen (hieronder) doet me sterk denken aan de Barmhartige Samaritaan. De andere beeltenis ben ik niet zeker over maar lijkt me een vrije interpretatie van het scheppingsverhaal (Genesis). Verhalen die denk ik niet zomaar zijn gekozen voor een ziekenhuis.

Kunstwerk Jan Dijker
Kunstwerk Jan Dijker in ontvangsthal ziekenhuis Veghel. Foto Harry van Liempd©.

De twee hier getoonde foto’s (uitsnedes) van de kunstwerken uit 1958 in de ontvangsthal zijn van Harry van Liempd©, een in kleur en de andere zwart wit. Ik ga er voor het gemak maar van uit dat Harry, als hij nog leefde, er geen bezwaar tegen zou hebben om hier nu weer aandacht aan te geven. Immers dit is toch een stukje Veghels erfgoed.

Het Brabants Dagblad schreef ooit over Harry van Liempd: “Hij vindt dat kunst onder de mensen moet zijn, daarom willen we het teruggegeven aan de samenleving van Veghel.” Bij deze geven we hier een stukje gehoor aan.

De andere foto van de ontwerptekening is van Stichting Jan Dijker. Hieronder ook nog een tweetal bewerkte uitsnedes met een impressie in kleur (bij benadering), linkse foto geen referentiekader in kleur beschikbaar.

In het huidige ziekenhuis Bernhoven in Uden zie je hier en daar wat overblijfselen (erfgoed) van het oude ziekenhuis in Veghel, onder andere enkele vitrines van de zusters  van toen en ik meen ook wat oude foto’s. Ik heb hier nog geen “restanten” of reproducties gezien van de kunstwerken van Jan Dijker, althans in de publieke ruimten waar ik ben geweest. Liever kom je er ook niet te vaak ;). Sylvie Dijker gaf aan dat haar vader ook een kunstwerk heeft gemaakt voor het Sint Anna Ziekenhuis in Oss, zie afbeelding hieronder en voor meer info hierover de site van Jan Dijker stichting.

Jan Dijker, De vrouw en de draak, linoleum-intarsia, 1961

Mijn verwachting is ook niet dat er reproducties hangen in het huidige ziekenhuis, omdat het religieuze voorstellingen zijn en deze mogelijk niet passen bij de huidige  uitstraling van het ziekenhuis. Hoe dan ook, als dit niet het geval is, dan zou deze kunst (of een reproductie daarvan) op een mooi plekje (kapel) in het ziekenhuis niet misstaan. Qua ontwerp vind ik het juist heel mooi passen bij de moderne architectuur van het huidige ziekenhuis. Dit ook als eerbetoon aan de kunstenaar Jan Dijker.

De vraag of Bernhoven weet wat er met deze kunst is gebeurd heb ik inmiddels gesteld aan het ziekenhuis. De heer Karel Bruinsma, verantwoordelijk voor de kunstportefeuille in Bernhoven heeft gereageerd en gaf aan dit werk niet te kennen (het is natuurlijk al even geleden) en dat er in de archieven van het ziekenhuis  hierover niets is terug te vinden. “Net als u ben ik nu nieuwsgierig geworden naar de achtergrond van dit werk,  maar ik ben bang dat het werk verloren is gegaan toen de vleugel is afgebroken”.

Hier loopt voor nu mijn “speurtocht” even vast. Misschien zijn er mensen die wel weten wat er mee gebeurd is, of kent u mensen die mogelijk iets meer hierover kunnen vertellen. Ik ken ze nog niet, maar dat kan ook aan mij liggen. Wat zou het mooi zijn als iemand met een reactie komt: “Maar die werken hangen daar, wist u dat niet!? Denk bijvoorbeeld aan bouwvakkers die destijds (begin jaren ’80) betrokken waren bij de sloop.

Reacties, aanvullingen uiteraard van harte welkom, ook namens de dochter van Jan Dijker en de heer Bruinsma van Bernhoven. Wie weet liggen de kunstwerken wel ergens in een depot opgeslagen onder een dikke laag stof.

Emiel Verwijst, GroetenUitVeghel.nl

Hieronder een artikel uit de Volkskrant© waarin melding wordt gemaakt van de muurschilderingen in het ziekenhuis.

volksrnat jan dijker

 

 

 

 

 

 

 ‘Natuurspeelpark Deken van Miert’

Fotoreportage van het nieuwe ‘Natuurspeelpark Deken van Miert’ in het Julianapark Veghel. Een initiatief van Veghelaren Anne Ketelaars en Jan van de Graaf. Mede mogelijk gemaakt door de stichting Deken van Miert Penning. Foto’s: Emiel Verwijst ©.

Onthulling poster expositie “Mensen van Mobilisatie tot Monument”.

Flyer Operatie Market Garden Expositie Johan van Eerd

Onthulling poster expositie “Mensen van Mobilisatie tot Monument”.

Vanavond is in het oude gemeentehuis de poster (en flyer) onthult van de in September te houden expositie “Mensen van Mobilisatie tot Monument”. Dit ter gelegenheid van 75 jaar Market Garden. De organisatie, bestaande uit de Heemkundekring Vehchele, de erven van Johan van Eerd en GroetenUitVeghel.nl heeft uit ruim 800 foto’s een selectie gemaakt van 75 foto’s waarin de mobilisatie, de oorlog, de bevrijding en de wederopbouw van Veghel worden belicht. Deze vormen het hart van de expositie. Hierbij ligt het accent op de beleving  van de “gewone” burger gedurende de periode 1939-1959. De meeste foto’s zijn gemaakt door Johan van Eerd en een behoorlijk aantal is niet eerder vertoond. Bij de foto’s zullen opgetekende verslagen, ervaringen en fragmenten uit dagboeken worden opgenomen, vooral ook van mensen die er zelf bij waren. Enkele foto’s zijn speciaal voor deze gelegenheid voorzien van kleur.

Er zullen gebruiksvoorwerpen uit die periode te zien zijn en een maquette, met daarop de straten en huizen van Veghel ten tijde van 1944. Een hoek wordt ingericht door de “Werkgroep Struikelstenen” waarin aandacht is voor de 16 Joodse bewoners van Veghel die tijdens de oorlog zijn gedeporteerd en later zijn omgekomen in een concentratiekamp. Op de eerste verdieping draaien er foto- en filmcarrousels met onder andere verhalen van ooggetuigen en zullen nog meer foto’s worden getoond. Ook zal er een wand komen met foto’s over de wederopbouw na de oorlog.

De tentoonstelling zal gehouden worden van 15 t/m 22 September in de voormalige winkel van Woninginrichting Van Herwaarden, Hoofdstraat 49 Veghel, toegang is gratis.

Openingstijden: Zondag 15 September van 14.30 – 18.00 uur. Daarna elke dag tot en met zondag 22 September geopend van 10.00 tot 18.00 uur. Op koopavond vrijdag 20 September geopend tot 21.00 uur.

 

Mijn Oranjewijk

 

Aa Veghel, links Beatrixsingel.
Links zicht op Beatrixsingel 2013 (Oranjewijk).

Vanaf het paadje langs de AA keek ik naar mijn wijk, 3 lange straten door zijstraten verbonden, daar waar niemand arm was, weinigen rijk. Waar je verdwijnen kon, maar altijd weer werd gevonden. Daar waar deuren open bleven, weinig viel er te halen,

Waar op zondag de kerk vol was en ook het café. Je bij de buren voor 10 cent Dappere Dodo zag op de tv, en bij voetbalpartijtjes onze jassen dienden als doelpalen. Daar waar de tijd stil kon staan, alles bleef zoals het was, het leven was kalm en vertrouwd, het kwaad gebeurde ginder.

Op een zekere woensdag kreeg je een kruisje van as. En soms moest je een opstel voorlezen in de klas. Weinig om bang voor te zijn, behalve voor “De Zwarte Ruiter”, die boef zou kunnen komen als je heel stout was geweest. Verder waren wij vooral onbezorgd en blij, van weinig hinder.

Kwam ook Koninginnedag er weer aan, een groot feest… op nummer 8 woonde opa Kuypers, op 10 janus en Betje, en op de hoek Anna van Dinter.

Tekst: Peter van den Broek©.

IMG_0843a
Zicht op Oranjewijk eind 2016.